نمونه آزمون درس جغرافیا پایه پنجم ابتدایی

نمونه سوال خردادماه درس جغرافیا پایه پنجم ابتدایی

ادامه نوشته

سناریوی آموزشی وتربیتی درس قرآن پایه پنجم ابتدایی براساس سه گام آزوبل

باسمه تعالی

عناصر ترکیب سیستمی تدریس

تعیین مفهوم محوری: آشنایی با سوره ی بقره آیه 259 (درس هفت)

تحلیل مفهوم:

- آشنایی با آیه 259 سوره بقره

- آشنایی با قدرت مطلق خداوند

تنظیم اهداف جزئی وتعیین ساختار دانش

الف) حیطه شناختی (دانش)

- توانایی خواندن درس به صورت روان یا شبیه نوار(طبقه دانش)

- توانایی بیان کردن نمونه هایی از قدرت خداوند(طبقه فهمیدن)

- توانایی نوشتن داستانهایی که نشان دهنده قدرت مطلق خداوند می باشد.(طبقه ترکیب)

ب)حیطه عاطفی (نگرشی)

- به شنیدن قرائت زیبا ی سوره ها وعبارات قرآنی وزیبا خواندن آنها علاقه مند است(طبقه دریافت کردن)

- به حفظ آیات قرآنی علاقه مند است (طبقه دریافت کردن)

- علاقه مند به شنیدن داستان های قرآنی دارد. (طبقه دریافت کردن)

- پذیرش این عقیده که هنگام قرائت قرآن با دقت به آن گوش کرد وساکت بود(طبقه ارزش گذاری)

- پذیرش این عقیده که قرآن را یاد گرفت وبه دیگران نیز آموخت(طبقه ارزش گذاری)

پ) حیطه روان حرکتی (مهارتی)

- درس را به صورت روان یا شبیه نوارمی خواند.

- برخی از عبارات ساده و کوتاه قرآن را معنا می کند.

- داستان این درس را برای دوستان خود تعریف می کند.

- نمونه هایی از قدرت خدا را بیان می کند.

تعیین سطح اداراکی وپیش دانستنیها

درکلاس سوم ابتدایی با آیه 255 سوره بقره آشنا شده است.

در سالهای ماضی با برخی از قدرت های خداوند آشنا شده است.

ارتباط درس با موضوعات دیگر

زیستی: توجه به آیه ی قرآنی وعمل به آن ها در زندگی روزمره

هنری: تلاوت کردن آیات قرآنی به صورت آهنگین.

دینی: اعتقاد به مطلق بودن قدرت خداوند.

اجتماعی: در گروه مشارکت داردوبه حقوق دیگران احترام می گذارد.

ارتباط درس با هوش های هفتگانه

بدنی حرکتی: فراگیران در آماده کردن وسایل وانجام دادن فعالیتهای مربوط در گروه مشارکت

می کند.

منطق ریاضی: با نظم وانسجام مخصوص درگروه فعالیت می کند.

وزنی موسیقیایی: از خواندن قرآن شبیه نوار لذت می برد.

لفظی زبانی: با همدیگر گفتگو می کنند- می خوانند- پاسخ می دهند- سئوال می کنند.

فضایی تجسسمی: خوب وبا دقت کافی می بیند ومشاهده مستقیم دارد.

درون فردی: در خواندن آیات اعتماد به نفس دارد- به علایق خود توجه داردوبیشتر به قدرت خدا فکر می کند.

برون فردی: در گروه با یگدیگر فعالیت می کنند وبه احساسات همدیگر توجه دارند.

الگوی تدریس: پیش سازمان دهنده

روش تدریس: توضیحی- نمایشی- همیاری (تلفیقی)

مدل کلاس: به صورت نعلی (U) وبهتر است هر گروه از چهار نفر بیشتر نباشد.

مواد آموزشی: کتاب، دستگاه CD، تلویزیون، نوار CD قرآن.

گام اول: ارائه ی پیش سازمان دهنده

الف) روشن ساختن منظور های درس :معلم موقیعت درس را مشخص کرده وبیان می کند که در این درس با آیه 259 سوره بقره آشنا می شویم که نشان دهنده قدرت مطلق خداوند است.

 

 

ب) ارائه سازمان دهنده: در این مرحله با بیان نمونه ای از قدرت خداوند مثل تبدیل شدن عصای حضرت موسی (ع) به مار خشمگین یا نمونه هایی از قدرت خدا در طبیعت و... فراگیران را برای درس جدید آماده می سازیم.

پ) برانگیختن آگاهی از دانش مربوط: برای ایجاد انگیزه در دانش آموزان سوالاتی درمورد نمونه های از  قدرت مطلق خداوند می پرسیم و فیلم کوتاهی که درباره معجزات پیامبران آماده کردیم نمایش می دهیم

گام دوم: ارائه ی مطالب یا وظیفه مورد نظر

الف)پیش خوانی آیات درس:به دانش آموزان چند دقیقه فرصت می دهیم که هر کدام آیه درس را آهسته برای خود بخوانند.

ب)روخوانی آیات درس:از هر دانش آموز می خواهیم یک سطر از آیه درس را با صدای بلند بخواند وسایر دانش آموزان نیز از روی کتاب خود خط ببرند وآموزگار برخواندن وخط بردن دانش آموزان نظارت می کند ودر صورتی که دانش آموزی در خواندن کلمه یا عبارتی اشکال داشته باشد آموزگار نباید مستقیماً خواندن صحیح کلمه یا عبارت را به او بگوید بلکه از سایر دانش آموزان کمک بگیرد در غیر این صورت آموزگار کلمه یا عبارت را به تخته نوشته و به صورت بخش بخش وبا کمک دانش آموزان رفع اشکال می نماید.

ج)قرائت همراه با نوار: قرائت آیه درس را از نوار آموزشی پخش می کنیم ،در حالی که دانش آموزان از روی کتاب خط می برند، بار اول گوش کرده وبار دوم همراه با نوار می خوانند به صورتی که صدای آن ها از صدای نوار آموزشی پایین تر باشد.

د)فردخوانی آیه درس: از دانش آموزان قوی تر ویا داوطلب بخواهید که هر کدام یک سطر ازآیه درس را حتی الامکان شبیه به نوار بخوانند.

گام سوم: تحکیم سازمان شناخت

الف) بررسی موضوع از جنبه دیگر: از دانش آموزان می خواهیم تا نمونه های دیگری از قدرت خدا را بگویند.

وبیان می کنیم  کار هایی را که انسان ها انجام می دهند ویا آن ها را می آفرینند ناشی از قدرت خدا است.

ب) بهبود فعالیت های یادگیری درس در کلاس: در این مرحله ضمن قرائت آیه توسط دانش آموزان معنی هر سطر نیز خوانده می شود.

پ) مطرح شدن انتقادهای دانش آموزان به محتوای درس: در این مرحله به سئوالاتی که ازطرف دانش آموزان بیان می شود پاسخ داده خواهد شد تا رفع اشکال گردد.

ت) واضح وروشن کردن موضوع :در این مرحله با توجه به داستان ومعنی آیه درس ،آن هایی که نشان دهنده قدرت مطلق خداوند است بیان می کنند.

 

تعیین تکلیف:

ودر پایان از دانش آموزان می خواهیم که برای جلسه آینده داستانی را که نشان دهنده قدرت خدا باشد از خواندن کتاب های دیگر یا با کمک گرفتن از بزرگترها  نوشته وبه کلاس ارائه دهند.

قرائت درس برای پدر ومادر وآماده تر شدن برای جلسه بعدی.   

 

میزان توجه به اختلالات یادگیری در دانش آموزان را با رعایت تفاوتهای فردی

مقدمه

نارساييهايي ها و اختلا لات يادگيري  يك اصطلا ح  كلي است كه شامل يك گروه نا همگون از دشواري هاي يا دگيري است  كه به صورت هاي گو نان ما نند مشكلات اسا سي در گوش دادن –صحبت كردن – خواندن – نوشتن –استد لال كردن يا توانايي درك ريا ضي متجلي مي شود .

اگر چه نارساييهاي ويژه در ياد گيري ممكن است در دانش آموزان ساير طبقات استثنايي نيز وجود داشته باشد براي آسيب هاي حسي – عقب ماندگي ذهني –آشفتگي هاي اجتما عي و هيجا ني –تدريس نا كافي يا نا مناسب – محرو ميت هاي محيطي و فرهنگي اما اين امر در نتيجه ي اين شرايط آنها نيست .

بسياري از دانش آمو زان در طي دوران تحصيلي خود دچار افت تحصيلي مي شوند اين مسا له ناشي ا ز بروز يك نوع آشفتگي  در مسير ياد گيري آ نان است كه البته به ميزان هوش آنها ارتبا طي ندارد . درصداين دانش آموزان بسيار بالاست و متا سفا نه در اكثر موارد درمظان اتهام كم هوشي و كم استعدادي قرار مي گيرند .

اين گونه مشكلات تنها منجر به افت تحصيلي و اتلاف اقتصاد خا نواده وكشورنمي شود بلكه به خاطرعدم آگاهي صحيح ودرست معلمان ووالدين در اكثر مواقع به سرزنش وتحقير دانش آموزان منجر شده و حس ناخو شايند خود ضعيف پنداري و كاهش اعتماد به نفس رادر روح پاكشان به وجود مي آورد و چه بسا بسياري از اين مشكلات قبل از ورود به دبستان و يا همان اول دبستان قا بل پيشگيري هستند و مي توان با صرف زما ني  اندك علل مشكل را شنا سايي ودر مان كرد 0سپس معلمان و مربيان اگر از اطلا عات كا في و مها رت هاي لازم بر خوردار نباشد ممكن است بسياري از اختلالات را در كودك تثبيت كنند. چنان چه از تعريف نا توا ني ها ياد گيري در مفهوم خاص آن عدول كنيم و هر نوع مشكل ادراكي منجر به افت تحصيلي و كاهش ميزان پيشرفت تحصيلي را ناتواني ياد گيري به حساب آوريم تعداد دانش آ موزان درگير اين مشكل درصد بسيار بالايي را به خود اختصاص خواهد داد .عده اي ازمعلمان مدارس و والدين كودكان غالبا براي حل مشكل كود كان از روشهاي قديمي و گاه منسوخ كمك ميگيرند كه علاوه برصرف انرژي و وقت فراون نه تنها به افت تحصيلي و اتلا ف بودجه پا يان نمي پذيرد بلكه به سرزنش و تحقير دانش آموزان تشكيل خود انگاره منفي و كاهش عزت نفس آنان انجا ميده وسلا مت روانشان را به مخاطره مي اندازد وچه بسا آنان را به مكانيزم هاي دفاعي ناموفق مي كشاند. اين مشكلات دانش آموزان و مدرسه  به خانه و خانواده را ه مي گشايد و اضطراب و نا خشنودي را در همه ي فضاي زندگي مي پراكند وحاصل اين همه آسيب سختي است كه به بهداشت رواني جامعه وارد مي شود.بنا براين بسيار مهم است كه مشكلات ياد گيري به درستي شنا سايي و سپس تحت درمان قرار گيرند . قطعا راهبرد هاي مفيد و اثر بخش جهت درمان اختلا لات يا دگيري وجود دارد كه معلمين و اوليا بايستي از آنها آگاه باشند.

ادامه نوشته

راههای پرورش خلاقیت ونوآوری در فراگیران با توجّه به هوشهای انسانی

مقدمه
در دنيای پيچيدة كنونی، كه شاهد رقابت های بسيار فشرده در جوامع گوناگون برای دست يابی به جديدترين فن آوری و منابع قدرت هستيم، افراد تيزهوش، خلاق و صاحبان انديشه ی نو و تفكر واگرا، به مثابه گرانبهاترين سرمايه ها، از جايگاه بسيار بالا و ارزشمند برخوردار هستند.
در چنين عصری، بايد برای اداره سازی سازمانهای گوناگون اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی و آموزشی، به نوآوری و بهره گيری از دست آوردهای اخلاقی، علمی و فنی بشر همت گماشت و راه را برای نوآوری و ارائه طرح های مناسب در اين سازمان ها هموار كرد.
امروزه، جامعه ما بيش ازهر زمان ديگر به افراد هوشمند و خلاق نياز دارد. هرقدر جهانی كه در آن زندگی می كنيم، پيچيده ترمی شود، نياز به شناسايی و پرورش ذهن های خلاق و آفريننده نيز بيشترو شديدتر می گردد. به همين دليل، در شرايط كنونی، مسئله خلاقيت از مهم ترين مسائل در قلمرو روان شناسی آموزشگاهی است.
با توجه به اين امر، بايد مديرانی مبتكر و خلاق را برای رده های متفاوت مديريت برگزيد با مديران توانمندی كه قادر باشند با اتخاذ تدابير و شيوه های بايسته، زمينه را برای تجلی و بروز استعدادها و خلاقيت های معلمان و دانش آموزان فراهم آورند.
اينک در آموزش و پرورش ما هدف هايی ترسيم شده است كه يكی از مهمترين آنها آموزرش مهارتهای فكری پايه و گسترش افق فكری كودكان و نوجوانان است. برای تحقق اين هدف بايد به رشد تفكر خلاق در كودكان و نوجوانان توجه كرد. ترديدی نيست كه مهمترين نقشی كه آموزش و پرورش می تواند در تعليم و تربيت دانش آموزام ايفا كند پرورش توانايی خلاقيت در آنان است.
اصولاٌ يكی از شاخص های رشد و ارتقای علمی در هر كشوری شكوفايی و تجلی خلاقيت و ابتكار عمل به عنوان زير ساخت آن جامعه است.
جوامعی كه بتوانند خلاقيت نسل جوان را احيا و شكوفا سازند، از ميزان قابل توجه توسعه، رشد و شكوفايی علمی برخوردار خواهند شد و بالعكس به هر ميزان كه خلاقيت با پرورش و تعالی نيابد ركود صنعتی و فرهنگی و علمی را بايد برای آن جامعه انتظار داشت.

آموزش وتوجّه به مهارت های زندگی و پایه در قالب فعالیت های مکمل وفوق برنامه

مقدمه
 برنامه درسی کشورمابیشتربه پرورش حافظه وقوای ذهنی دانش آموزان تاکید داشته وبه رشدسایرابعاد نظیرعاطفی ، عقلانی ، شناختی ، مهارتی ، اخلاقی ، هنری ، اجتماعی و...توجه چندانی ندارد.آموخته های آنان باواقعیت های زندگیشان همخوان نبوده ومهارت های لازم برای روبه روشدن بامسائل زندگی را به آنها نمی دهد.دراین بین علایق ونیازهای دانش آموزان نیزنادیده گرفته شده است.این برنامه درسی فاقد فرصت لازم وکافی برای کسب تجارب یادگیری بوده ونیزشرایط واقتضائات محلی ومنطقه ای وتفاوت های فردی رالحاظ نکرده است.
 برنامه درسی ماخلأهاوکاستی های دیگری نیزمانندعدم برخوردفعال باعوامل تاثیرگذارتربیتی نظیرفرهنگ ، محدودنگری دراهداف وآرمان های تربیتی ، عدم وجودزمینه ای جهت بروزوشکوفایی استعدادهای دانش آموزان وهمین طورایجادوتقویت روحیه مشارکت دارد که مارابرآن می داردتاباطراحی برنامه هایی رسمی یاغیررسمی نسبت به رفع یااصلاح آنهاقدم برداریم که یکی ازاین برنامه ها " فعالیت های مکمل وفوق برنامه " می باشد.
اهمیت وضرورت :
 اهمیت وضرورت فعالیت های مکمل وفوق برنامه درمدارس راباید درنقش آن درجهت اصلاح یارفع نواقص ونارسایی های نظام تربیتی دانست.فعالیت های مکمل وفوق برنامه مرزهای یادگیری راگسترش داده بالحاظ رویکردهایی چون یادگیری درخانواده وجامعه ونیزتوسعه مهارت های زندگی ، یادگیری وآموزش راتحت تاثیر قرارداده است.این فعالیت ها دانش آموزان رابه عنوان یک محقق به کنکاش وکشف مفاهیم سوق داده وکاستی های موجود را جبران نموده وموجب تقویت تفکروتعقل آنان می گردد. همین طورموجب می شوندآموزش ازانتقال صرف ویکسویه اطلاعات ازمعلمان به دانش آموزان خارج شده ودانش آموزان رابه فضایی علمی وتحقیقی رهنمون گشته وشادابی رابه مدرسه ارمغان آورند و نیزرابطه ای دوستانه وصمیمانه بین شاگردومعلم ایجادنمایند. فعالیت های مکمل وفوق برنامه به پرورش روحیه اعتمادبه نفس ، هم زیستی ، تحمّل آرای دیگران ، سعه صدر وسلامت جسمی وروانی دانش آموزمی انجامد.
 درسایه توجه به فعالیت های مکمل وفوق برنامه،دانش،احساس وعملکرددانش آموزان درهم تنیده شده و فراگیرانی خواهیم داشت که ضمن علاقمندی به فعالیت های درسی ، اعتقادوباوردرونی نیزبه آنچه خوانده اند پیداخواهند کرد.
 
نظام های آموزش وپرورش وظیفه مهم وسختی رابه عهده دارند.آنها بایدکودکان ونوجوانان راپرورش دهندتابتوانندبامقتضیات وشرایط متغیرعصرخودهماهنگ شونددرحالی که چنین منظوری ازکتاب های درسی برنمی آیدو این امرضرورت بهره گیری از فعالیت های مکمل وفوق برنامه رابیشترمی نمایاند.
 فعالیت مکمل فعالیتی است که براساس درون مایه ی یک موضوع یا چند موضوع درسی در زمینه آموزشی وپرورشی طراحی می شود. این فعالیت ها در راستای عمق بخشی به برنامه های درسی، طراحی می گردد. فعالیت های مکمل در طول برنامه ی درسی بوده وموجب تعمیق بیشتر یادگیری می شوند.
این فعالیت ها به دو دسته زیر تقسیم می شود :
1- فعالیت های مکمل متصل : به کلیه فعالیتها و راهبردهایی اطـلاق می شود که در راستای تحقق همه جانبه اهداف مواد درسی وایجاد فرصتهای لازم برای انتقال دانش نظری به مسائل زندگی وتمرین مهارتها با محوریت معلم طراحی واجرا می گردد .
2- فعالیت مکمل منفصل : به کلیه فعالیت هایی اطلاق می گردد که با هدف پا سخگویی به نیاز های محلی و منطقه ای و شناسایی و پرورش استعداد های خاص با شرکت داوطلبانه فراگیران انجام می پذیرد و در برنامه هفتگی مدارس ساعات خاصی برای آن پبش بینی نشده است.
 فعالیت فوق برنامه فعالیتی غیررسمی وسازمان یافته است که به منظوررشدوشکوفایی استعدادهاومشارکت پذیری دانش آموزان انجام می پذیرد.به عبارتی دیگر،فعالیتی است که به منظورحفظ انگیزه وایجادچالش دریادگیرنده به منظورتجربه درفضای آزادودرعین حال مرتبط باموضوعات درسی طراحی می شود.فعالیت های فوق برنامه رامی توان کلیه اعمالی دانست که دربرنامه درسی روزانه برای آن ساعات به خصوصی پیش بینی نشده وجزوموادامتحانی نخواهدبودوشرکت دانش آموزان دراین فعالیت هااختیاری بوده وهدف آن شناسایی وپرورش استعدادهای نهفته دانش آموزان است ومعمولاشرکت دراین گونه فعالیت هابااشتیاق همراه می باشد.
 نکته قابل ذکراین است که تنوع ¸رعایت تفاوت های فردی وتقویت روحیه خلاقیت وابتکارومسئولیت پذیری ازویژگی هایی هستندکه درطراحی وارائه فعالیت های فوق باید مدّنظرباشند.
ویژگی های فعالیت های مکمل وفوق برنامه
1ـ فعالیت های مکمل وفوق برنامه انعطاف پذیرمی باشند(از نظر زمانی،مکانی،محتوا وروش)
2ـ فعالیت ها با توجّه به نیازها وتفاوت های فردی دانش آموزان متنوع می باشد.
3ـ فعالیت ها بر آموزش غیر مستقیم تاکید می کند.
4ـ شرکت دانش آموزان آزادانه وبا اختیار خواهد بود.
5ـ مکمل ها وفوق برنامه ها در فعالیت های روزانه پیش بینی می شوند تا بع توسعه وتعمیق یادگیری از مدرسه به جامعه منتهی شوند.
6ـ از روش های فعال یادگیری،مشارکتی وگروهی استفاده می شود.
7ـ به رشد جنبه های مختلف شخصیّت دانش آموزان توجّه شود.
8ـ فعالیت ها جنبه های نشاط وشادابی،تحرک وجنب وجوش را تقویت می کند.به این منظور باید با فعالیت های تفریحی به منظور جلب مشارکت دانش آموزان همراه شود.
9ـ فعالیت منجر به کاهش افت تحصیلی شود.
 اهداف تهیه فعالیت های مکمل و فوق برنامه
1- درونی سازی وتعمیق مفاهیم یاد گیری و کاربرد آن در زندگی واقعی و روزمره
2- غنی سازی برنامه درسی با تاکید بر اهداف محلی و منطقه ای و جهانی
3- به سازی و روز آمد کردن فرایند یاددهی و یادگیری
4- بستر سازی جهت توجه به تفاوت های فردی دانش آموزان و پرورش استعداد های خاص آنان
5- ایجاد و زمینه به منظور توسعه مهارت های زندگی
رویکردهای حاکم بر تهیه این برنامه ها
1- تمرکز زدایی مدرسه محوری
2- تلفیق و درهم تنیدگی آموزش و پرورش
3- تقویت نقش برنامه ریزی معلم
4- توسعه مهارتهای زندگی
مراحل تهیه و تدوین فعالیت های مکمل :
الف) تعیین مفاهیم اصلی درس یا مسائل مرتبط به هر درس.
ب) مشخص کردن سطوع حیطه های یادگیری
ج) مشخص کردن هدف
د) انتخاب روش ( روش های ) متناسب با مفاهیم و اهداف درس.
هـ) اجرای روش ( روش های) مناسب در تهیه و تولید فعالیت های مکمل بر اساس مفاهیم و اهداف درس.

سطوح فعالیتهای مکمل و فوق برنامه :
فعالیتهای مکمل و فوق برنامه را در سه سطح می توان طراحی کرد.
1- فعالیتهای مبتنی بر علایق و استعداد های فردی (خوشنویسی،خطاطی،طراحی،موسیقی)
2- فعالیتهای مبتنی بر ویژگیهای محلی و منطقه ای
3- فعالیتهای مبتنی بر نیاز های بین الملل
راهکارهای لازم جهت نیل به اهداف فوق برنامه
جهت نیل به اهداف فعالیت فوق برنامه که تعمیق در یادگیری و توسعه ی مهارت های یادگیری در دانش آموزان می باشد باید از روش مهم استفاده نمود.
1- استفاده از روش های مشارکتی: دانش آوزان را باید به کارهای گروهی مشارکتی علاقمند نمود.
2- استفاده از روش های اکتشافی: انگیزه ی خلاقیت و نو آوری را در دانش آموزان ایجاد نمود .
3- استفاده از فناوری لازم: کارکنان آموزشی باید به فناوری لازم دسترسی داشته باشند انگیزه ها و فرصت ها و منابع لازم باید طوری تأمین شوند که فناوری وارد برنامه ی درسی بشود کارکنان آموزشی باید با همه ی جنبه های کاربرد فناوری درگیرشوند. همه ی افراد اعم از معلم، انجمن های محلی و کتابداران باید وقت کافی برای آماده سازی داشته باشند. به همه ی کارکنان باید آموزش لازم داده شود تا بتوانند از گسترش مواد آموزشی کارا و راهبردهای مناسب استفاده کنند.
مهارتهای زندگی چیست؟
عبارتند از مجموعه توانایی هایی که فرد را قادر می سازد تا با برقراری ارتباط با اجتماع و دیگران سازگاری لازم را کسب نموده و نیاز های خود را تامین نماید.
هدف برنامه مهارت های زندگی در این است که فرصت هایی را برای کودکان ونوجوانان فراهم سازد تا آنان علیرغم کسب توانایی های خواندن،نوشتن،ریاضی ... توانایی ها ومهارت هایی را برای زندگی در مدرسه کسب کنند.
انواع مهارتهای زندگی
برنامه مهارت های زندگی مشتمل بر چندین مهارت اصلی واساسی هستند که عبارتند از:
خودآگاهی
خودآگاهی ، توانایی شناخت و آگاهی از خصوصیات ، نقاط ضعف و قدرت ، خواسته ها ، ترس و انزجار است. رشد خودآگاهی به فرد کمک می کند تا دریابد تحت استرس قرار دارد یا نه و این معمولا پیش شرط ضروری روابط اجتماعی و روابط بین فردی مؤثر و همدلانه است.
همدلی
همدلی یعنی اینکه فرد بتواند زندگی دیگران را حتی زمانی که در آن شرایط قرار ندارد درک کند. همدلی
 به فرد کمک می کند تا بتوانند انسانهای دیگر را حتی وقتی با آنها متفاوت است بپذیرد و به آنها احترام گذارد. همدلی روابط اجتماعی را بهبود می بخشد و به ایجاد رفتارهای حمایت کننده و پذیرنده ، نسبت به انسان های دیگر منجر می شود.
 ارتباط مؤثر
این توانایی به فرد کمک می کند تا بتواند کلامی و غیر کلامی و مناسب با فرهنگ ، جامعه و موقعیت، خود را بیان کند بدین معنی که فرد بتواندنظرها ، عقاید ، خواسته ها ، نیازها و هیجان های خود را ابراز و به هنگام نیاز بتواند از دیگران درخواست کمک و راهنمایی نماید. مهارت تقاضای کمک و راهنمایی از دیگران ، در مواقع ضروری، از عوامل مهم یک رابطه سالم است.
 روابط بین فردی
این توانایی به ایجاد روابط بین فردی مثبت و مؤثر فرد با انسانهای دیگر کمک می کند. یکی از این موارد ، توانایی ایجاد روابط دوستانه است.که در سلامت روانی و اجتماعی ، روابط گرم خانوادگی ، به عنوان یک منبع مهم روابط اجتماعی ناسالم نقش بسیار مهمی دارد.
 تصمیم گیری
این توانایی به فرد کمک می کند تا به نحو مؤثرتری در مورد مسائل تصمیم گیری نماید. اگر کودکان و نوجوانان بتوانند فعالانه در مورد اعمالشان تصمیم گیری کنند ، جوانب مختلف انتخاب را بررسی و پیامد هر انتخاب را ارزیابی کنند ، مسلما در سطوح بالاتر بهداشت روانی قرار خواهند گرفت.
 حل مسأله
این توانایی فرد را قادر می سازد تا به طور مؤثرتری مسائل زندگی را حل نماید . مسائل مهم زندگی چنانچه حل نشده باقی بمانند ، استرس روانی ایجاد می کنند که به فشار جسمی منجر می شود.
 تفکر خلاق
این نوع تفکر هم به مسأله و هم به تصمیم گیری های مناسب کمک می کند . با استفاده از این نوع تفکر ، راه حلهای مختلف مسأله و پیامدهای هر یک از آنها بررسی می شوند . این مهارت ، فرد را قادر می سازد تا مسائل را از ورای تجارب مستقیم خود را دریابد و حتی زمانی که مشکلی وجود ندارد و تصمیم گیری خاصی مطرح نیست ، با سازگاری و انعطاف بیشتر به زندگی روزمره بپردازد.
 تفکر انتقادی
تفکر انتقادی ، توانایی تحلیل اطلاعات و تجارب است . آموزش این مهارت ها ، نوجوانان را قادر می سازد تا در برخورد با ارزش ها ، فشار گروه و رسانه های گروهی مقاومت کنند و از آسیب های ناشی از آن در امان بمانند.
 توانایی حل مسأله
این توانایی فرد را قادر می سازد تا هیجان ها را در خود و دیگران تشخیص دهد ، نحوه تأثیر هیجان ها بر رفتار را بداند و بتواند واکنش مناسبی به هیجان های مختلف نشان دهد . اگر با حالات هیجانی ، مثل غم و خشم یا اضطراب درست برخورد نشود این هیجان تأثیر منفی بر سلامت جسمی و روانی خواهد گذاشت و برای سلامت پیامدهای منفی به دنبال خواهند داشت.
توانایی مقابله با استرس
این توانایی شامل شناخت استرس های مختلف زندگی و تأثیر آنها بر فرد است . شناسایی منابع استرس و نحوه تأثیر آن بر انسان ، فرد را قادر می سازد تا با اعمال و موضع گیری های خود فشار و استرس را کاهش دهد.
 اجزای مهارتهای ده گانه زندگی
 خودآگاهی
 آگاهی از نقاط قوت - آگاهی از نقاط ضعف - تصویر خود واقع بینانه - آگاهی از حقوق و مسئولیت ها - توضیح ارزشها - انگیزش برای شناخت
 مهارتهای ارتباطی
 ارتباط کلامی و غیرکلامی موثر - ابراز وجود - مذاکره - امتناع - غلبه بر خجالت - گوش دادن
 همدلی
 علاقه داشتن به دیگران - تحمل افراد مختلف - رفتار بین فردی همراه با پرخاشگری کمتر - دوست داشتنی تر شدن (دوستیابی) - احترام قائل شدن برای دیگران
 
مهارتهای بین فردی
 همکاری و مشارکت - اعتماد به گروه - تشخیص مرزهای بین فردی مناسب - دوستیابی - شروع و خاتمه ارتباطات
 مهارتهای حل مسأله
 تشخیص مشکلات علل و ارزیابی دقیق - درخواست کمک - مصالحه (برای حل تعارض) - آشنایی با مراکزی برای حل مشکلات - تشخیص راه حل های مشترک برای جامعه
 مهارتهای تفکر خلاق
 تفکر مثبت - دیادگیری فعال ( جستجوی اطلاعات جدید ) - ابراز خود - تشخیص حق انتخاب های دیگر ( برای تصمیم گیری ) - تشخیص راه حل های جدید برای مشکلات
 مهارتهای مقابله با هیجانات
 شناخت هیجان های خود و دیگران - ارتباط هیجان ها با احساسات ، تفکر و رفتار - مقابله با ناکامی ، خشم ، بی حوصلگی ، ترس و اضطراب - مقابله با هیجان های شدید دیگران
 
مهارتهای تصمیم گیری
 تصمیم گیری فعالانه بر مبنای آگاهی از حقایق کارهایی که می توان انجام داد که انتخاب را تحت تأثیر قرار دهد. - تصمیم گیری بر مبنای ارزیابی دقیق موقعیت ها - تعیین اهداف واقع بینانه - برنامه ریزی و پذیرش مسئولیت اعمال خود - آمادگی برای تغییر دادن تصمیم ها برای انطباق با موقعیت های جدید
 مهارتهای تفکر انتقادی
 ادراک تأثیرات اجتماعی و فرهنگی بر ارزشها ، نگرشها و رفتار - آگاهی از نابرابری ، پیشداوری ها و بی عدالتی ها - واقف شدن به این مسئله که دیگران همیشه درست نمی گویند - آگاهی از نقش یک شهروند مسئول
 مهارتهای مقابله با استرس
 مقابله با موقعیتهایی که قابل تغییر نیستند - استراتژی های مقابله ای برای موقعیت های دشوار ( فقدان ، طرد ، انتقاد) - مقابله با مشکلات بدون توسل به سوء مصرف مواد - آرام ماندن در شرایط فشار - تنظیم وقت
 
روش های آموزش مهارت های زندگی
 آموزش به این صورت شروع می شود که آموزگار از کودکان می خواهد نظرها و یا اطلاعات خود را درباره یکی از موقعیتهایی که با مهارت های زندگی ارتباط دارد، بیان کنند. سپس از آنها می خواهد که درباره همین موضوع، در گروههای کوچک و یا دوتایی، بطور مفصل بحث کنند. دانش آموزان در همین رابطه می توانند موضوعاتی را تمرین نمایند. تمرین این مهارت در موقعیتهای واقعی زندگی، جزء اساسی و زنده آموزش مهارت های زندگی است. در پایان، معلم تکالیفی به کودکان می دهد تا مهارت های مورد نظر را در موقعیتهای واقعی زندگی بیشتر تمرین کنند و با دوستان و خانواده در این باره بیشتر بحث کنند. به این ترتیب، مهارت ها از طریق تمرین یاد گرفته می شوند و آموخته ها به محیط بیرون از کلاس انتقال می یابند. در آموزش مهارت های زندگی، از بازیهای سنتی استفاده زیادی می شود. مثل این بازی که چشم کودک بسته می شود و کودک دیگری با او در کلاس حرکت می کند و او را از راه و موانع آن مطلع می کند. این بازی می تواند اعتماد کردن را به کودک یاد دهد و یا بازی صحبت درِگوشی، که در آن پیامی از طریق نجوا و صحبتِ درگوشی، از یک کودک به کودک دیگر، منتقل می شود و آموزش مهارت های درست شنیدن را تقویت می کند.
 
بارش مغزی
 بارش مغزی شیوه ای خلاق در ایجاد نظرها و عقاید مختلف و متعدد درباره یک موضوع خاص است. این روش را در مورد هر موضوعی می توان به کار برد. در این شیوه، سؤال یا موضوعی مطرح می شود و از گروه خواسته می شود تا در مورد این موضوع، عقاید خود را به اجمال، ترجیحاً بصورت یک کلمه یا یک جمله کوتاه، بیان کنند. نظرها و عقاید مطرح شده از سوی گروهها، روی تخته نوشته می شود تا همه افراد گروه آن را ببینند.
 بارش مغزی فرصتی فراهم می کند تا نظرها و عقاید افراد بدون انتقاد، پذیرفته شود و مورد احترام قرار گیرد و اطلاعات مهمی به آموزگار مهارت های زندگی می دهد: اینکه کودکان چگونه به یک مطلب خاص می نگرند، از آن موضوع چه می دانند و چگونه به زبان خود مطلب را توصیف می کنند. این روش برای شنیدن نظر کل افراد گروه، در زمانی کوتاه، بسیار مفید است. در پایان جلسه، افکار و نظرهای گوناگون بدست آمده، در رابطه با مفاهیم آموخته شده، ارزیابی می شود. مثلاً برای شروع، معلم با استفاده از روش بارش مغزی، درباره انواع احساسات مختلف از دانش آموزان سؤال می کند، سپس آنها را روی تخته سیاه می نویسد و گروه درباره احساسات بحث، و احساسهای مختلف را طبقه بندی می کنند (احساسات قوی و ضعیف، احساسات مثبت یا منفی و غیره).
 از گروه خواسته می شود تا فهرستی از احساسات تجربه شده و فهرستی از احساسات تجربه نشده تهیه کنند. به گروه تظاهرات چهره ای متعدد نشان داده می شود و از آنها پرسیده می شود که چه احساساتی در این چهره ها بیان می شود. سپس از آنان خواسته می شود که در گروههای کوچک، در مورد تجارب خود صحبت کنند.
 به دانش آموزان فیلم کوتاهی نشان داده می شود یا داستان کوتاهی برای آن ها خوانده می شود. سپس از آن ها خواسته می شود که درباره حالت عاطفی داستان، احساسشان نسبت به شخصیت های داستان و اثر این احساس بر دیگران صحبت کنند.
 از هر کودک خواسته می شود که حالت عاطفی خاصی را در صورت خود ایجاد کند و دیگران باید حدس بزنند که این چه احساسی است؟ سپس ایفای نقش می کنند تا متوجه شوند که چطور احساس بررفتار اثر می گذارد.
 
ایفای نقش
 در این روش، بر اساس یک متن و یا بر اساس موقعیتی که معلم یا شاگردان توصیف کرده اند، نمایشی اجرا می شود. در این روش، جوانب مختلف موقعیت، مطرح و به کودکان فرصت داده
می شود تا مهارت های زندگیِ آموخته شده را اجرا کنند. شاید ایفای نقش، مهمترین شیوه آموزش مهارت های زندگی باشد، زیرا کودکان می توانند موارد استفادة مهارت های آموخته شده را در موقعیت های متفاوت تمرین کنند. ایفای نقش، به خصوص در مورد مهارت هایی که اجرای آنها در محیطهای واقعی زندگی اضطراب آور می باشد، بسیار مفید و با ارزش است. با استفاده از این شیوة آموزشی، کودکان
 می توانند در محیطی امن و کنترل شده، رفتارها را مشاهده نمایند، بیاموزند، تمرین کنند و پس از تسلط بر آنها در محیط واقعی زندگی به کار برند.
 علاوه بر این، کودکان معمولاً به صورت دوتایی و یا گروهی کار می کنند. اجرای موفق برنامه های گروهی، به نحوة آموزش معلم در کارگاههای آموزشی، آموختن شیوه های کار گروهی و نحوه هدایت گروه بستگی دارد. برای اجرای بهتر کار گروهی، معمولاً قواعدی برای شرکت کودکان تنظیم می شود و در همین رابطه، نقشهای مختلفی به اعضاء داده می شود. به این ترتیب، هر کودک در گروه مسئولیت خاصی بر عهده دارد. رهبر گروه باید آموزشهای ویژه ای دیده باشد و به خوبی بداند با افراد منزوی که در برنامه های گروهی شرکت فعال ندارند، چگونه برخورد کند و یا چگونه یک گروه بزرگ را به گروههای کوچک، چهار یا پنج نفره، یا به گروههای دوتایی تقسیم کند.
 مطرح کردن سؤال، ساختار بیشتری به مواد درسی می دهد و شاگردان را بیشتر درگیر آموزش
می کند و ادراک آنان و آموخته هایشان را منعکس می کند. سه سؤال در این رابطه مطرح می شود:
1ـ موضوع این درس چیست؟
2ـ از این درس چه یاد گرفته اید؟ این درس چه افکار و احساسی ایجاد کرده است؟
3ـ با آموخته هایتان چه باید بکنید؟ چگونه می توانید از آموخته هایتان در زندگی استفاده کنید؟
 
تشکیل گروه های کوچک
 بحث گروهی گفتگویی سنجیده و منظم است که پیرامون موضوع مورد علاقه مشترک افراد شرکت کننده می باشد. تعداد افرادی که در بحث گروهی شرکت می کنند، معمولاً بین 6 تا 20 نفر می تواند باشد. قاعدتاً بحث گروهی را یک نفر به نام رهبر گروه اداره می کند.
 بحث گروهی، روشی است که به افراد فرصت می دهد تا نظرات، عقاید و تجربیات خود را با دیگران در میان بگذارند. لیکن چنانچه بحث گروهی به درستی انجام نشود، وقت گروه به صحبت های بی نتیجه صرف می شود.
اعضای یک بحث گروهی عبارتند از:
الف ـ اداره کننده یا رهبر گروه
ب ـ دانش آموزان (شرکت کنندگان اصلی بحث گروهی)
ج ـ منشی
د ـ شخص مطلع یا میهمان
هـ ـ ناظر یا ارزیاب
بحث و مناظره (روش سؤال کردن)
 پرسش و پاسخ فنی است که می تواند در کلیه روشهای تدریس و فعالیتهای آموزشی به کار رود. به ویژه هنگامی که معلم می خواهد دانش آموز را به تفکر درباره مفهومی جدید یا بیان مطلبی که آموخته شده است، تشویق کند. این فن ممکن است برای مرور کردن مطالبی که قبلاً تدریس شده است، مفید باشد و یا وسیله مناسبی برای ارزشیابی میزان درک دانش آموزان از مفاهیم مورد نظر باشد.
پیشنهاداتی در مورد مهارتهای زندگی
1ـ همگام کردن کتابهای درسی با مهارتهای زندگی
2ـ تشکیل کارگاه های آموزشی برای معلمان درمورد چگونکی اجرا ونحوه آموزش مهارت های زندگی
3ـ آموزش مهارت های زندگی درقالب فعالیت های مکمل وفوق برنامه